Duurzame dilemma's: wat laat je voor de natuur?

Hallo en wat leuk dat je weer een post leest op Sustainamarin! Vandaag in de spotlights: dilemma’s waar ik tegenaan loop rondom het duurzamer willen leven. Hoe vind je de balans tussen relaxed leven en tegelijkertijd duurzaam zijn? Wat doe je als je moe bent van werk en eigenlijk echt even geen zin hebt om die in plastic verpakte ovenpizza te laten staan? Wat doe je als je je plastic op straat ziet liggen, raap je alles op? De kans dat je gefrustreerd raakt als je duurzamer probeert te leven is erg groot: alhoewel de wereld steeds meer gefocust is op duurzame, ethisch verantwoordde, biologische, ecologische en veganistische spullen, bestaan er nog steeds veel in plastic verpakte producten in de supermarkt. En ook is het nog steeds makkelijker om een shampoo fles te kopen in de winkel als je er nodig hebt dan wachten op een stukje zeep dat vaak (niet altijd gelukkig) via de post moet komen. Vandaag introduceer ik een nieuwe rubriek op mijn blog: dilemma’s waar ik tegenaan loop in mijn zoektocht om eerlijker en duurzamer te leven.

De kern van mijn blog is dat ik eerlijker en duurzamer wil leven. Ik probeer hierin een balans te vinden tussen te hard van stapel lopen en relaxed te werk gaan. Mensen die mij kennen weten dat als ik ergens voor ga, ik er ook helemaal voor ga. Maar men weet ook dat als iets niet direct perfect gaat, ik gefrustreerd raak, het mijzelf enorm ga verwijten en vervolgens opgeef. Maar als ik iets echt heel erg graag wil, kan ik wel volhouden. Ter illustratie een anekdote: ik wilde al heel mijn leven gitaar spelen. Vanaf dat ik klein ben wilde ik het proberen. Eerst op de oude gitaar van mijn moeder, een Spaanse met dikke snaren. Ik pingelde wat rond en kan mij nog goed herinneren dat ik echt letterlijk driftig werd als het niet perfect lukte. Dan gooide ik de gitaar weer op het bed en was ik er voor een paar dagen klaar mee, totdat ik weer genoeg moed verzameld had om het een tweede kans te geven. Dit is lang zo door gegaan. Toen ging ik in therapie als 10-jarig meisje. Ik heb al mijn leven lang last van een angststoornis, emetofobie (letterlijk vertaald: braakangst). Als ik de cognitieve gedragstherapie bij mevrouw Engel (geen grapje, zo heette ze echt!) had afgerond, mocht ik een groot cadeau uitzoeken. Ik wist wat het werd: een akoestische gitaar met hoes en mooie draagband. Ik had een enorme motivatie om de therapie af te ronden en aan het einde was ik minder bang en had ik een hele mooie beloning: een nieuwe gitaar! Tot op de dag van vandaag heb ik deze gitaar en speel ik erop. Ik ben trots op de gitaar, want het is een mini overwinning voor mij: enerzijds overwinning van (een deel van) mijn angststoornis en anderzijds een overwinning omdat ik nu goed gitaar kan spelen.

Duurzaam en eerlijk leven is ook iets wat ik écht wil, daarom weet ik dat het alle dilemma’s die het met zich meebrengt waard is. Ik wil jou als lezer meenemen in het ontdekken van deze dilemma’s, daarom wil ik een rubriek maken waarin ik eens in de zoveel tijd een dilemma plaats. Het nadenken over dilemma’s is een belangrijk onderdeel van bewustwording en zelfreflectie, het is iets wat ook vaak terugkwam in mijn opleiding tot sociaal pedagogisch hulpverlener. Ethische dilemma’s vooral. Ik heb zat ethische dilemma’s moeten oplossen, volgens verschillende methoden. Zo heb ik geleerd over methoden die uitgaan van het grootste geluk voor het grootste aantal, maar ook geleerd over methoden die uitgaan van de ‘zwaarte’ van de uitkomst: hoeveel pijn doe je iets of iemand ermee? Ik vind het filosoferen over ‘goede’ uitkomsten en belangen erg interessant. Ik zoek voor mijn plezier filosofen en hun ideeën op en wilde vroeger filosofie gaan studeren (nog wat leuke feitjes over mij). Volgens de informatie uit mijn schoolboeken en alle aantekeningen die ik heb wil ik ook de dilemma’s gaan oplossen/onderzoeken die ik tegenkom in mijn zoektocht naar een duurzamer leven. Ik hoop dat het lezen hiervan mensen over de streep trekt om duurzamer en eerlijker te leven, ook al kan het nog zo moeilijk zijn! Het doel is om te laten zien dat niemand perfect is, en dat ook kleine beetje helpen. Ook al kijk je soms naar het nieuws en denk je dat jouw kleine bijdrage om plastic te scheiden of om een dag in de week vegetarisch te eten niets uitmaakt. Probeer te doen wat goed voelt, en onderzoek en ontdek hoe goed het voelt om goed te doen (wat een uitspraak, was ik maar filosoof geworden!).

Een intro in de verschillende manieren om (ethische) dilemma’s te onderzoeken

In sociaal werk gaan sociale werkers steeds vaker met elkaar in moreel beraad: een moreel beraad is een gesprek waarin de deelnemers ethische kwesties uit hun werk bespreken, aan de hand van een methodiek en met behulp van een gespreksleider (bron: www.vumc.nl). In mijn opleiding heb ik een vak gehad waarin ik deze methodiek geoefend heb. Je gaat aan de slag met een stappenplan dat uit de volgende stappen bestaat:

1. Introductie: kennismaking met elkaar in het gesprek, verwachtingen en doelstellingen en vertrouwelijkheid

2. Formuleren van een dilemma: de inbrenger beschrijft een casus aan de hand van feiten, handelingen en gevoelens, en komt een morele vraag uit: moet ik als … voor keuze A of voor keuze B gaan?

3. Verhelderen en verplaatsen: deelnemers stellen verhelderende vragen om zich te kunnen inleven in het voorbeeld

4. Benoemen van waarden en normen: welke waarden en normen spelen mee voor welke betrokkenen?

5. Zoeken naar alternatieven: brainstorm over alternatieven uitkomsten (dus niet alleen keuze A of B maar ook C, D, E, etc.

6. Maken van een individuele afweging: het is moreel juist dat ik A, B of een alternatief doe, omwille van (waarde/normen), ondanks (wat het kost), hoe kan ik deze schade beperken en wat heb ik nodig om het te doen?

Het klinkt gek, maar waarom deze methodiek niet ook gebruiken voor morele dilemma’s in het dagelijks leven? Neem bijvoorbeeld het oprapen van plastic op straat dat jij daar niet zelf neergegooid hebt. Als je voor het volgende dilemma volgens deze methodiek zal willen behandelen, kom je wel al snel in de knoop, omdat deze methodiek erop gebaseerd is dat je het samen doet. Ik weet niet wat de toekomst voor dit blog brengt, maar het lijkt mij erg gaaf om een keer een dilemma volgens deze methodiek samen met mijn lezers te onderzoeken. Gewoon, via de reacties of wellicht zelfs een live sessie op Instagram. Voor nu is dat denk ik nog een te grote stap.

Een betere manier om een ethisch dilemma op te lossen in je eentje via het schrijven van een tekst (mijn manier op dit moment dus) is door het toepassen van een van de volgende vormen, bedacht door de volgende filosofen:

- Deugdethiek (grondlegger: Aristoteles)

- Hedonistische calculus ofwel utilitarisme (grondlegger: Jeremy Bentham)

- Plichtethiek ofwel deontologie (grondlegger: Immanuel Kant)

De komende weken wil ik jullie meenemen in de verschillende filosofische stromingen en hoe je deze kunt toepassen op alledaagse dilemma's rondom duurzaamheid.

Bedankt voor het lezen!

liefs,

sustainamarin